Antara skrin dan jalan raya: Tumpuan pemandu dalam era digital

Pada era digital yang serba pantas hari ini, telefon bimbit telah menjadi sebahagian daripada kehidupan seharian. Ia bukan sekadar alat komunikasi, malah berfungsi sebagai sumber maklumat, hiburan dan medium interaksi sosial. Namun, di sebalik pelbagai manfaat ini, penggunaan telefon bimbit yang tidak terkawal turut membawa risiko yang besar, khususnya apabila ia digunakan ketika memandu.

Menurut laporan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC), penggunaan telefon pintar dalam kalangan rakyat Malaysia berada pada tahap yang sangat tinggi, terutamanya dalam kalangan belia dan pelajar universiti. Keadaan ini menjadikan telefon sebagai sebahagian daripada rutin harian, termasuk ketika berada di jalan raya.

Setiap hari, jutaan pengguna jalan raya di Malaysia memulakan perjalanan mereka dengan pelbagai tujuan, ke tempat kerja, ke institusi pendidikan, atau pulang ke rumah. Dalam kesibukan ini, tidak dinafikan bahawa ada dalam kalangan pemandu yang mengambil mudah soal tumpuan, terutamanya apabila telefon bimbit sentiasa berada dalam genggaman.

Fenomena menggunakan telefon ketika memandu bukan lagi perkara luar biasa. Aktiviti seperti membaca mesej, membalas WhatsApp, melihat notifikasi, atau melayari media sosial sering dilakukan tanpa disedari risikonya. Apa yang lebih membimbangkan, ramai yang beranggapan bahawa tindakan ini tidak memberi kesan besar selagi dilakukan “sekejap sahaja”.

Hakikatnya, walaupun gangguan tersebut hanya berlaku dalam tempoh yang singkat, ia sudah cukup untuk menjejaskan tumpuan pemandu. Dalam beberapa saat sahaja, kenderaan boleh bergerak tanpa kawalan penuh, sekali gus meningkatkan risiko kemalangan.

Di peringkat global, Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) melaporkan bahawa penggunaan telefon semasa memandu boleh meningkatkan risiko kemalangan beberapa kali ganda. Ini berlaku kerana pemandu bukan sahaja mengalihkan pandangan daripada jalan raya, tetapi juga membahagikan perhatian antara pemanduan dan peranti digital.

Dalam konteks Malaysia, data pihak berkuasa menunjukkan bahawa kecuaian pemandu merupakan antara penyumbang utama kepada kemalangan jalan raya yang dilaporkan setiap tahun. Gangguan tumpuan hanyalah salah satu faktor. Selain itu, pemanduan melebihi had laju, keletihan, serta sikap tidak berhemah seperti memandu secara agresif atau tidak bertolak ansur turut menyumbang kepada peningkatan risiko kemalangan.

Walaupun fokus utama dalam era digital ialah gangguan akibat penggunaan telefon, faktor lain seperti pengambilan alkohol juga tidak boleh diketepikan. Walaupun isu ini mungkin kurang relevan dalam persekitaran kampus, secara umum, alkohol tetap dikenal pasti sebagai antara faktor yang boleh menjejaskan keupayaan pemanduan. Walaupun tanpa tanda mabuk yang jelas, alkohol boleh mempengaruhi tumpuan, masa tindak balas, dan pertimbangan pemandu, sekali gus meningkatkan risiko kemalangan.

Dari sudut undang-undang, penggunaan telefon bimbit ketika memandu adalah satu kesalahan di bawah peraturan lalu lintas di Malaysia. Pemandu yang didapati bersalah boleh dikenakan tindakan saman dan denda. Begitu juga dengan kesalahan memandu di bawah pengaruh alkohol, yang dikenakan hukuman yang lebih berat, terutamanya jika melibatkan kemalangan.

Namun begitu, undang-undang sahaja tidak mencukupi tanpa kesedaran dan disiplin dalam kalangan pengguna jalan raya. Pemanduan memerlukan fokus sepenuhnya, dan sebarang gangguan, walaupun kecil, boleh membawa kesan yang besar.

Selain faktor teknikal dan undang-undang, sikap pemandu juga memainkan peranan penting dalam menentukan tahap keselamatan di jalan raya. Sikap terburu-buru, tidak sabar, serta kurang bertolak ansur sering menjadi punca kepada konflik dan kemalangan. Dalam persekitaran jalan raya yang semakin sibuk, amalan berhemah seperti memberi laluan, mematuhi had laju, dan menghormati pengguna lain amat penting untuk mengurangkan risiko.

Dalam situasi tertentu, pemandu juga perlu membuat pilihan yang lebih bijak. Jika perlu menggunakan telefon untuk navigasi atau komunikasi, adalah lebih selamat untuk berhenti di tempat yang sesuai terlebih dahulu. Alternatif lain seperti menggunakan perkhidmatan e-hailing juga boleh dipertimbangkan, terutamanya apabila pemandu berada dalam keadaan letih atau tidak mampu memberi tumpuan sepenuhnya.

Pelajar bukan sahaja merupakan pengguna jalan raya, tetapi juga bakal menjadi pemimpin masa hadapan. Oleh itu, pembentukan sikap berdisiplin dan bertanggungjawab dalam aspek sekecil pemanduan adalah penting dalam membentuk masyarakat yang lebih selamat dan berhemah.

Kesimpulannya, penggunaan telefon bimbit semasa memandu merupakan satu cabaran besar dalam era digital masa kini, namun ia bukan satu-satunya faktor risiko. Pelbagai aspek lain seperti sikap pemandu, keletihan, kelajuan, dan pengaruh alkohol turut memainkan peranan dalam menentukan tahap keselamatan di jalan raya.

Jalan raya bukan tempat untuk melihat skrin atau membahagikan tumpuan. Setiap saat di atas jalan memerlukan fokus yang penuh. Dengan sikap yang lebih berhemah, disiplin yang tinggi, serta kesedaran terhadap risiko, kita mampu mewujudkan persekitaran jalan raya yang lebih selamat untuk semua.