Peranan persatuan alumni institusi pengajian tinggi (IPT) di negara ini perlu dijenamakan semula daripada sekadar entiti penganjur majlis makan malam kembalinya alumni atau penyumbang dana kebajikan, kepada pemacu utama rantaian bakat nasional. Dalam era pasaran kerja yang dipengaruhi oleh kecerdasan buatan (AI) dan automasi, penglibatan aktif alumni sebagai mentor industri kini menjadi jambatan kritikal bagi menyelamatkan lepasan graduan daripada perangkap pengangguran dan ketidakpadanan kerjaya.
Jurang kebolehpasaran graduan zaman digital
Cabaran yang dihadapi oleh lepasan graduan hari ini jauh berbeza berbanding sedekad lalu. Berdasarkan Statistik Kebolehpasaran Graduan terbaharu Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT), walaupun kadar kebolehpasaran am mencatatkan angka positif melebihi 85l%, isu sebenar yang membimbangkan pakar ekonomi adalah kadar ketidaksepadanan kerja yang mana ramai graduan terpaksa menerima pekerjaan berkemahiran rendah atau tidak setaraf dengan ijazah mereka demi kelangsungan hidup.
Jurang ini berlaku kerana silibus universiti kadangkala mengambil masa untuk disesuaikan dengan kepantasan industri teknologi. Menteri Pendidikan Tinggi, Datuk Seri Dr. Zambry Abdul Kadir dalam pembentangan Laporan Kajian Pengesanan Graduan (SKPG) menegaskan betapa kritikalnya anjakan paradigma di menara gading. Data KPT menunjukkan walaupun kadar kebolehpasaran graduan secara amnya tinggi, terdapat sebahagian graduan yang masih mengambil masa lebih 6 bulan untuk mendapat pekerjaan tetap disebabkan isu kualiti bakat.
Beliau menegaskan bahawa universiti tidak boleh lagi melahirkan graduan yang sekadar cemerlang secara akademik tetapi gagal menyesuaikan diri dengan kehendak industri. Sebaliknya, hubungan institusi dan alumni perlu bersifat simbiotik di mana alumni membawa realiti pasaran kerja sebenar ke dalam dewan kuliah melalui pementoran tersusun berasaskan integrasi industri-akademia.
Sama seperti dilema lepasan SPM yang mengalami “buta kerjaya,” graduan universiti juga sering buntu untuk menterjemahkan ijazah mereka ke dalam pasaran kerja digital moden. Sebagai contoh, seorang graduan ijazah Matematik Gunaan mungkin merasa rendah diri untuk memohon kerja di syarikat teknologi gergasi, tanpa menyedari mereka sebenarnya mempunyai asas yang sangat kukuh untuk dilatih menjadi seorang Pakar Analisis Data Besar (Big Data Analyst).
Melalui program pementoran yang berstruktur, alumni boleh bertindak sebagai pemandu arah untuk memecah tembok ‘mitos kerjaya’. Presiden Persekutuan Majikan-Majikan Malaysia (MEF), Datuk Dr. Syed Hussain Syed Husman, mendedahkan bahawa bimbingan awal daripada alumni mampu menyelesaikan kemelut utama majikan hari ini. Beliau merujuk kepada Laporan Indeks Jurang Kemahiran Kebangsaan oleh TalentCorp yang menyatakan lebih 40% majikan tempatan menghadapi kesukaran mencari graduan yang sedia industri (industry-ready) terutamanya dalam bidang digital dan teknikal.
Mengulas mengenai impak positif program pementoran alumni-industri, beliau mendedahkan bahawa lambakan penolakan permohonan graduan baharu oleh syarikat bukanlah disebabkan faktor akademik, sebaliknya berpunca daripada jurang kemahiran yang besar dalam mendepani teknologi terkini. Bagaimanapun, beliau menegaskan proses transisi kerja mampu dipercepatkan sebanyak 50% serta menjimatkan kos latihan industri sekiranya golongan alumni pasaran kerja mengambil inisiatif melatih mahasiswa sebelum mereka menamatkan pengajian.
Tiga peranan alumni bina rantaian bakat negara
Bagi memastikan pemindahan ilmu dan kepakaran ini berlaku secara efektif, peranan alumni korporat kini digariskan melalui tiga paksi utama yang bertindak sebagai pemangkin kerjaya graduan:
1. Kompas realiti industri (Real-Time Data)
Alumni bertanggungjawab membawa trend teknologi terkini seperti AI, Big Data dan Automasi terus ke bilik kuliah. Langkah ini penting bagi merapatkan jurang yang wujud antara teori akademik dengan keperluan dinamik majikan hari ini.
2. Pementoran kerjaya berstruktur (Mentorship)
Mengaktifkan program turun padang menerusi simulasi temu bual (mock interview) dan klinik resume digital. Langkah intervensi ini berupaya mempersiapkan pemegang ijazah asas, seperti sains tulen, untuk beralih menjadi tenaga kerja digital berkemahiran tinggi yang menawarkan pulangan pendapatan lumayan.
3. Akses rangkaian profesional (Networking & Upskilling)
Alumni korporat berperanan sebagai ikon jaringan kepada pensijilan professional, membuka pintu peluang latihan industri yang eksklusif serta menaja dana pensijilan pendek berpakej digital kepada graduan sebelum mereka melangkah masuk secara rasmi ke pasaran kerja.
Kesimpulannya, persatuan alumni IPT perlu dijenamakan semula daripada sekadar penyumbang dana kepada pemacu rantaian bakat utama bagi mengatasi isu ketidakpadanan kerjaya dalam kalangan graduan. Menurut MEF, program pementoran alumni yang berstruktur, yang merangkumi pemindahan data realiti industri dan latihan kemahiran, dapat merapatkan jurang kemahiran antara teori akademik dan keperluan pasaran kerja digital.
Tanggungjawab moral alumni tidak berakhir sebaik sahaja mereka menggulung skrol di atas pentas konvokesyen. Untuk memastikan Malaysia tidak kerugian bakat muda yang berpotensi besar, alumni perlu kembali ke menara gading dengan membawa input industri. Pelaburan masa dan perkongsian pengalaman daripada alumni hari ini adalah penentu sama ada graduan kita akan menjadi pemimpin industri masa hadapan atau sekadar statistik pengangguran yang seterusnya.
Dr. Mazatusziha binti Ahmad
Pensyarah Kanan
Jabatan Teknologi Kejuruteraan Kimia, Fakulti Teknologi Kejuruteraan,
Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM)
